Rozmieszczenie, liczebność oraz elementy biologii kraski Coracias garrulus w południowo-wschodniej Polsce w latach 1990-2008

Jerzy Grzybek, Konrad Kata, Mirosław Kata, Sławomir Snopek, Tadeusz Sobuś, Mariusz Szyszka

Abstrakt: W pracy przedstawiono dane dotyczące występowania kraski w południowo-wschodniej Polsce w latach 1990-2008. Od roku 2002 na badanym terenie prowadzono aktywne wyszukiwanie i monitoring znanych stanowisk. Liczebność kraski w roku 2008 oceniono na maksymalnie 35 par, co stanowi 43-58% krajowej populacji. Podczas tego okresu wzrastała liczba pewnych stwierdzeń gniazdujących par z 6 w roku 2002 do 24 par w roku 2008. Kraska w Polsce południowo-wschodniej gniazdowała lokalnie, często tworząc luźne kolonie złożone z 3, 4 i 10 par. W takich skupieniach w roku 2007 gniazdowało 17 par (80%). Kraska gnieździła się w pobliżu cieków wodnych. Najchętniej gniazdowała w olszy czarnej Alnus glutinosa, w dziuplach wykutych przez dzięcioła zielonego Picus viridis lub dzięcioła zielonosiwego P. canus (59% stwierdzeń). Średnia wysokość umieszczenia dziupli wykorzystywanych przez kraski wynosiła 7,8 m (SD=3,2). Gatunek zasiedla również budki lęgowe typu D. W roku 2008 29% par gnieździło się w takich właśnie miejscach. W trakcie realizacji Programu Aktywnej Ochrony Kraski w miejscach dotychczasowych koloni stwierdzono wzrost liczby par krasek przystępujących do lęgów.

Występowanie, elementy ekologii i metody wykrywania zaroślówki Acrocephalus dumetorum w Polsce

Grzegorz Neubauer, Arkadiusz Sikora, Tadeusz Stawarczyk

Abstrakt: W latach 1967-2009 zaroślówkę stwierdzono w Polsce 79 razy (80 osobników). Większość (94%) stwierdzeń dotyczyła śpiewających samców, a pozostałe osobników schwytanych w sieci ornitologiczne. Fenologia pojawów wiosenno-letnich w Polsce jest zbliżona do tej notowanej w pozostałej części Europy: najwcześniej śpiewającego samca stwierdzono w Polsce 7.05.2000, najpóźniej - 22.07.2004, natomiast brak w kraju stwierdzeń jesiennych. Zaroślówkę najczęściej obserwowano w północno-wschodniej Polsce (78% stwierdzeń), w środowiskach otwartych, szczególnie w zaroślach o charakterze krzewiastym wśród łąk i w dolinach rzek. Samce przebywały w terytoriach średnio przez 7,3 dnia i śpiewały głównie w nocy. Brak potwierdzenia gniazdowania i generalnie niska liczba stwierdzeń - jak na gatunek regularnie gniazdujący blisko granic kraju - wynikają przede wszystkim z niskiej aktywności obserwatorów w północno-wschodniej Polsce. Skuteczną metodą poszukiwania gatunku wydają się być nocne nasłuchy z punktów, rozmieszczonych wzdłuż tras pokonanych samochodem; w latach 2005-2009 w północnej Polsce stwierdzono w ten sposób 9 śpiewających samców.

Awifauna lęgowa Doliny Dolnej Odry
Łukasz Ławicki, Sebastian Guentzel, Michał Jasiński, Zbigniew Kajzer, Michał Żmihorski

Abstrakt: Badania prowadzono na 120 km odcinku Odry między Kostrzynem a Szczecinem, wraz z jez. Dąbie. W latach 1995-2008 stwierdzono tu 172 gatunki lęgowe i prawdopodobnie lęgowe. Odnotowano tu gniazdowanie aż 22 gatunków z Polskiej czerwonej księgi zwierząt. Dolina Dolnej Odry jest ważnym lęgowiskiem w skali kraju m.in. dla: ohara Tadorna tadorna (34-40 par), gęgawy Anser anser (300-350 p.), krakwy Anas strepera (150-190 p.), cyranki A. querquedula (100-130 p.), płaskonosa A. clypeata (50-60 p.), kormorana Phalacrocorax carbo (2250 p.), bąka Botaurus stellaris (39 samców), kani rudej Milvus milvus (25-30 p.), bielika Haliaeetus albicilla (19-20 p.), błotniaka stawowego Circus aeruginosus (65-75 p.), kropiatki Porzana porzana (30-40 p.), derkacza Crex crex (366-376 samców), żurawia Grus grus (120-130 p.), ostrygojada Haematopus ostralegus (3-4 p.), kszyka Gallinago gallinago (110-120 p.), rybitwy białoczelnej Sternula albifrons (10-32 p.), rybitwy czarnej Chlidonias niger (120-140 p.), podróżniczka Luscinia svecica (45-55 p.) i wąsatki Panurus biarmicus (50-120 p.). Dzięki wyjątkowym walorom ornitologicznym Dolinę Dolnej Odry uznano za ostoję ptaków o randze europejskiej i objęto ochroną jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000.

Nowe możliwości wykorzystania ptasich piór w badaniach naukowych
Andrzej Łukasz Różycki